تا بود نشانی زِ رخ یار، علی بود
تا بود خطی از خط دلدار، علی بود
تا بود خداوند جهاندار، علی بود
آیینه دین، مظهر دادار، علی بود
نور حق و هم مطلعُ الانوار، علی بود
روزی که نه آدم بُد و نه عالم ادراک
نه ارض سما بود و نه لوح و قلم و خاک
می بود علی، واقف اسرار عرفناک
حق گفت که لولاک، لمّا خلقت افلاک
طراح بنه گنبد دوّار، علی بود
آن پیر خراباتی و آن عارف سرمست
آنکس که دو دست از عقب دیو دُژن بست
جبریل امین روز ازل داد بر او دست
بالا شد و زد پا و بُت و بُتکده بشکست
بر دوش محمد شه ابرار، علی بود
دوشینه دل اندر طلبش بود روانه
بگرفت همی با من غمدیده بهانه
بنمود بسی حیله و نیرنگ و فسانه
زین کوچه به آن کوچه روان، خانه به خانه
در خانه و در کوچه و بازار، علی بود۱
پنجشنبه و جمعه دو هفته پیش (۲۰ و ۲۱ تیرماه)، مجموعه فرهنگی سعدآباد شاهد کنسرت تابستانی فرمان فتحعلیان و گروه ایلیا بود؛ محلی که پیش از این نیز در شهریور ۸۵ اجرای این گروه را به خود دیده بود. من نیز همچون دفعات گذشته این فرصت را پیدا کردم تا به همراه چندی از دوستان، در برنامه جمعه شب آن شرکت داشته باشم۲.
در این دو شب، فرمان قطعات بیشتری را از آلبوم جدید گروه (با مردم بیگانه) اجرا نمود؛ آلبومی که بعد کش و قوس فراوان و با فاصله زمانی زیادی نسبت به آلبوم قبلی (مست و خراب، زمستان ۸۳) قرار است در پایان تابستان و یا حداکثر مهرماه جاری به حضور علاقهمندان عرضه شود. وسواس فرمان در انتخاب اشعار، تنظیم و میکس قطعات، فرآیند فرسایشی اخذ مجوز از وزارت ارشاد و نیز یافتن تهیهکننده مناسب؛ همه و همه موجب شد تا ارائه آلبومی که از همان کنسرت دو سال پیش وعدهاش داده شده بود، به این زمان موکول شود.
قطعات "با مردم بیگانه"، " رُخ یار"،"فانی"، "پاهای نیلوفرین"، "قلندری"، "دیر زمانیست" و "شعر زندگی" از آلبوم جدید به همراه قطعاتی چون "ساقی"، "ایلیا"، "مقیم"، "سفر عشق" و همچنین دو قطعه محبوب "ناجی" و "بابا حیدر" در این شب اجرا شدند؛ قابلذکر است که نیمی از قطعات ذکر شده در مدح و وصف مولا علی (ع) است که این آمار در نوع خود جالب و ستودنی است. برخلاف برخی از خوانندگان که به نیت گرفتن آسان مجوز ارشاد، نمونه ترانههایی در مدح بزرگان دین در کارهای خود میگنجانند، فتحعلیان بطور کل اساس فعالیت موسیقیایی خود را به حضرت علی(ع) متمرکز کرده است و جلوههای عرفانی و مردانگی مولا را زیباتر و دلنشینتر از هر مداح و روضهخوانی به مخاطبین خود که طیف وسیعی از مردم را شامل میشوند، عرضه میدارد. علاوه بر اینها ترانههای عاشقانهای چون "ناجی"، "شقایق"، "سفر عشق" و ... کارهایی آبرومند و عاری از هرگونه ابتذال هستند.
در حاشیه کنسرت:
+ ترافیک سنگین خودروها در خیابانهای منتهی به کاخ سعدآباد موجب شد تا برنامه با یک ساعت تأخیر آغاز شود؛ همچنین تعلل بیمورد حراست و مامورین کنترل بلیت نیز به ازدحام مردم افزوده بود.
+ تعدادی از شخصیتها و هنرمندان عرصه موسیقی و تصویر همچون شقایق دهقان و مهراب قاسمخانی، هادی کاظمی، اشکان خطیبی، هومن جاوید، حمید عسکری، ایرج حسابی (فرزند دکتر حسابی) و ... از مهمانان ویژه این برنامه بودند.
+ اجرای قطعه "فانی" به شاعر آن "مقدس فانی" و اجرای قطعه "مقیم" به مرحوم ناصر عبداللهی تقدیم شدند؛ البته قطعه "مقیم" در بروشور معرفی برنامه کنسرت گنجانده نشده بود.
+ کنده شدن بند گیتار فرمان در حین اجرای یکی از قطعات، موجب شد تا او در همان سکو دقایقی را مشغول تعمیر آن شود، البته با سرعت عمل او و ادامه کار نوازندگان، این اتفاق چندان به چشم نیامد!
+ مثل همیشه در انتهای برنامه یکی از دو قطعه محبوب "ناجی" و "باباحیدر" (این بار "ناجی") با همراهی مردم مجددا اجرا شد که شور و حال جالبی به برنامه داده بود.
فتحعليان در خلال برنامه از مشکلات و برخی بیمهریها در طول پروسه برنامهریزی این کنسرت صحبت کرد و گفت که علیرغم تلاشهای بسیار، برپایی چنین برنامههایی به یک معجزه شبیه است؛ چنانکه همین برنامهی گروه ایلیا برای کنسرت از اسفندماه به تیرماه کشیده شد!
درددلهای فرمان از مسائل و مشکلات پشت پرده این دو شب کنسرت (به خصوص شب اول) نیز شنیدنی است، اتفاقات عجیبی مثل راه ندادن نوازنده گروه به مجموعه به دلیل نداشتن بلیط!، بالا بردن شدید و ناگهانی رقم اجاره مکان برگزاری دو شب قبل اجرای برنامه، کارشکنیهای مامورین حراست مجموعه در نظم و آرامش برنامه، عدم اجازه تست صدابرداری در روزهای قبل کنسرت (این یکی واقعا شاهکار است!!) و ... واقعا باید بابت این همه افتخار آفرینی و تلاش در جهت آزار و دلسرد کردن هنرمندان، به مسولین ذیربط یک خسته نباشید اساسی گفت...
در پایان جا دارد به عنوان یکی از علاقهمندان به فعالیتهای هنری فرمان فتحعلیان، از تلاش او و همه اعضای گروه ایلیا در ارائه این آثار زیبا و آبرومند قدردانی کرده و خسته نباشید بگویم؛ به امید اینکه روزی را شاهد باشیم که در این کهن سرزمین هنرخیز، فارغ از هرگونه دسته بندی، هنر و هنرمند آنگونه که شایسته آن است مورد احترام و کرامت باشد...
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
۱) متن قطعه "رُخ یار" ، سرودهی "مقدس فانی" از آلبوم جدید فرمان فتحعلیان
روزی اگر بیابمت؛
قبله خود یافتهام خدای خود ساختهام
دوای درد کهنه به درد پرداختهام
روزی اگر بیابمت...
روزی اگر بیابمت؛
در بهشت میزنم به سیر عرش میروم
به سرزمین عشق خود، به جز تو را نمیبرم
روزی اگر بیابمت...
رنج بسی کشیدمُ طعنه بسی شنیدمُ
از پس یکدگر همی زِ دوستان بریدمُ
زِ دشتها گذرکنان به این کویر رسیدمُ...
روزی اگر بیابمت؛
نماز عشق خوانمُ جز تو کسی ندانمُ
عَبید تو بمانمُ زِ خود دگر نرانمت
روزی اگر بیابمت...
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
این دکلمه زیبا را با صدای شاعر آن مسعود فردمنش بشنوید.

شقایق1
صدای نغمه پرندهها،
شبنم نشسته رو برگ گلها،
تو و بارونو به یادم میاره،
اون روزهای عیدُ به یادم میاره...
ای گل شقایقم، باز بمون تو عاشقم...
منم اون خسته تنها مثل شب تویی اون شعشعه طلوع فجر
اومدی خیمه زدی تو باغ دل حالا من موندم و دل میون گِل...
وقتی دستاتُ تو دستام میگیرم،
وقتی که کنار تو گُل میشینم،
دنیا واسه دل من کوچیک میشه،
خودمو تو عرش اعلا میبینم...
ای گل شقایقم، باز بمون تو عاشقم...
حالا من موندم و اون خاطرهها با یه دنیا کولهبار غصهها
کیه باور بکنه حرفای من؟ تو بیا تو ای پری قصهها...
بیا ای بانوی قصههای من،
سر بذار دوباره روی پای من
منو با خودت ببر به قصهها،
تا به دنیا برسه صدای من...
ای گل شقایقم، باز بمون تو عاشقم...

تصویری از صحنه کنسرت گروه ایلیا در تالار وزارت کشور (۱۹ مرداد ۸۶)
با توجه به توقیف دوربین!، به ناچار این عکس بوسیله گوشی موبایل و از فاصله دور گرفته شده است (نمایش بزرگتر)
در جمعه شب گذشته این شانس را پیدا کردم که برای دومین بار در یک سال اخیر در کنسرتی زیبا از فرمان فتحعلیان (سرپرست گروه ایلیا2) حضور داشته باشم؛ شبی فراموش نشدنی که موجب شد چند ساعتی فارغ از ناراحتی ها و استرسهای همیشگی خود از این موسیقی خاص و تلفیقی فرمان لذت ببریم. فرمان فتحعلیان را سه سال است که میشناسم و جزء معدود خوانندگان مورد علاقه من است. صمیمیت با مخاطب، صدایی دلنشین و رسا، اشعاری با محتوا با درونمایه عاشقانه و عارفانه (اغلب در مدحی صحیح از مولا علی(ع))، ملودیهایی تلفیقی از موسیقی شرق و غرب و تنظیم و اجرای زیبای این ملودیها و ... موجب شدهاند تا از فرمان فتحعلیان به عنوان هنرمندی پرطرفدار و صاحب سبک در میان علاقهمندان به موسیقی یاد شود.
در موسیقی فرمان سازهایی مثل دف، تبلا (از سازهای هندی)، قیچک، ویولون و ... به شکلی جالب با درامز، گیتار الکتریک، گیتار بیس و گیتار اسپانیش و ... همراه می شوند که نشان از تسلط و شناخت خوب او از فن آرانژمان و تنظیم دارد.
بعد از انتشار سه «آلبوم مقیم»، «راه عشق» و «مست و خراب»، دوستداران او مدتهاست که بی صبرانه به انتظار انتشار چهارمین آلبوم با نام «مردم بیگانه» هستند که تعدادی از قطعات آن در کنسرت های اخیر فرمان اجرا شده است.

به هر حال در این آشفته بازار موسیقی ما (چه داخل و چه خارج کشور)، وجود هنرمندانی از این دست غنیمتی ارزشمند است؛ ولی افسوس که محدودیتها و شرایط کاری دشوار جهت ارائه آلبوم، تبلیغات و اجرای کنسرت و ... تمامی ندارد.
کاش مسؤولین فرهنگی کشور و متولیان رسانههای حکومتی کمی از تنگبینی و دیدگاههای موهومی خود دست برداشته و بهتر با واقعیات جامعه روبرو میشدند...
در همین زمینه :
(+) سایت اختصاصی فرمان فتحعلیان
(+) درددل های فرمان فتحعلیان در گفتگو با روزنامه تهران امروز
(+) گپی با فرمان فتحعلیان: به من برچسب نزنید!
1. ترانه «شقایق» از آلبوم راه عشق با شعر، ملودی، تنظیم و صدای فرمان فتحعلیان (بشنوید)
2. «ایلیا» نام پسر خردسال فرمان است که برگرفته از نام «علی(ع)» است.

برایت بارها باید بگویم...
که در رگهای من جاری شدی چون خون
که از من ساختی بار دگر مجنون
شاید...
از شکوه عشق خانمان سوز
برایت بارها باید قسمها یاد کرد...
برایت بارها باید
سر سجده فرود آورد...
شاید...
ز دست تو
به تاریکی کوهستان غم باید سفر کرد...
به دنبال تو
تا خورشید باید رفت...
به پیش پای تو
شاید که چون یک مشت خاک بیبها گردم...
برای قلب تو
شاید خدا گردم...
نمی دانم که در جای نگین تاج زرین کلاهت جای میگیرم؟
و یا در زیر پاهای تو بیرحمانه می میرم...
شاید...
نمیدانم...
که بعد از سالهای سخت و دشوار
که بعد از روزهای گرم و شیرین
زمان مردنم!
زمان مردنم آیا
در آغوش تو جانم را خدا گیرد؟
و یا این آرزو در نطفه میمیرد...
شاید...
شعری از مسعود فردمنش (با صدای خود شاعر بشنوید)

به مژگان سيه كردي هزاران رخنه در دينم بيا كز چشم بيمارت هزاران درد برچينم
الا اي همنشين دل كه يارانت برفت از یاد مرا روزي مباد آن دم كه بي ياد تو بنشينم
جهان پير است و بي بنياد از اين فرهاد كش فرياد ...
كه كرد افسون و نيرنگ اش ملول از جان شيرينم
زتاب آتش دوري شدم غرق عرق چون گل بيار اي باد شبگيري نسيمي زان عرق چينم
جهان فاني و باقي فداي شاهد و سا قیكه سلطاني عالم را طفيل عشق مي بينم
اگر برجاي من غيري گزيند دوست حاكم اوست حرامم باد اگر من جان به جاي دوست بگزينم
صباح الخير زد بلبل كجايي ساقيا برخیز كه غوغا ميكند در سر خيال خواب دوشينم
شب رحلت هم از بستر روم در قصر حورالعين اگر در وقت جان دادن تو باشي شمع بالينم
حديث آرزومندي كه در اين نامه ثبت افتاد همانا بيغلط باشد كه حافظ داد تلقينم
اجراي زيباي بخشهايي از اين غزل با صداي استاد شجريان (از مجموعه "یاد ایام")
پانوشت: لینک دانلود فایل تصحیح شد (شنیدن این قطعه شدیداْ توصیه می شود!)